AN II, 126 - Dwa warunki na powstanie właściwego pogladu

Mnisi, są te dwa warunki na powstanie właściwego poglądu. Jakie dwa? Podpowiedź drugiego i poprawne skierowanie uwagi. Takie są te dwa warunki na powstanie właściwego poglądu.

Właściwy pogląd

To zostało powiedziane przez Zrealizowanego, powiedziane przez Arahata, i tak usłyszałam: „Mnisi, widziałem stworzenia które dobrze się zachowywały ciałem, mową, i umysłem, które nie lżyły szlachetnych, które miały właściwy pogląd i podejmowały się różnych czynów z uwagi na ich właściwy pogląd. Wraz z rozpadem ciała, po śmierci, te stworzenia odradzają się w dobrej destynacji, w niebiańskim świecie. Mówię to, mnisi, nie dowiedziawszy się od innego pustelnika czy bramina. To ponieważ sam poznałem to, zobaczyłem to, i zaobserwowałem to, to mówię: 'Widziałem stworzenia które dobrze się zachowywały ciałem, mową, i umysłem, które nie lżyły szlachetnych, które miały właściwy pogląd i podejmowały się różnych czynów z uwagi na ich właściwy pogląd. Wraz z rozpadem ciała, po śmierci, te stworzenia odradzają się w dobrej destynacji, w niebiańskim świecie'”. To jest znaczenie tego co powiedział Zrealizowany. To w odniesieniu do tego zostało powiedziane:

Tutaj jednostka z
Właściwie ukierunkowanym umysłem
Wygłaszająca właściwie mowę
I podejmująca się dobrych czynów,
O dużej uczoności,
Czyniąca zasługi w tym krótkim życiu -
Przy rozpadzie ciała
Ten mądry człowiek odradza się w niebie.

Itivuttaka 3. 71

Dwa poglądy

To zostało powiedziane przez Zrealizowanego, powiedziane przez Arahata, i tak usłyszałam: Mnisi, są dwa rodzaje poglądów i kiedy bogowie i ludzie się ich trzymają pewni grzęzną a pewni idą za daleko, to tylko ci z wglądem widzą. A jak niektórzy grzęzną? Bogowie i ludzie kochają istnienie, rozmiłowują się w istnieniu, cieszą się istnieniem, kiedy jest im wykładana Dhamma o wstrzymaniu istnienia, ich serca nie pokładają w niej zaufania, nie stają się stabilne i zdecydowane. I tak niektórzy grzęzną. A jak pewni idą za daleko? Niektórzy są zawstydzeni, upokorzeni i zdegustowani tym samym istnieniem i patrzą w przód ku nie-istnieniu w ten sposób: „Panowie, po rozpadzie ciała te „ja” jest ucięte, anihilowane i po śmierci nie istnieje, to najspokojniejsze, to najwyższy cel, to jest rzeczywistość”, i tak niektórzy idą za daleko. A jak widzą ci z wglądem? Tu mnich widzi cokolwiek doszło do istnienia jako doszłe do istnienia. Widząc w ten sposób wszedł on na drogę do beznamiętności w stosunku do tego, drogę do zaniku i wstrzymania pożądania tego. Tak widzi ten z wglądem”. To jest znaczenie tego co powiedział Zrealizowany. To w odniesieniu do tego zostało powiedziane:

Po zobaczeniu tego co doszło do istnienia
Jako doszłe do istnienia,
Wychodząc poza to co doszłe do istnienia,
Są wyzwoleni zgodnie z prawdą
Przez wyczerpanie pragnienia istnienia.

Kiedy mnich w pełni zrozumiał
To co doszłe do istnienia jako takie,
Wolny od pragnienia bycia tym lub tamtym,
Przez wyczerpanie tego co doszło do istnienia
Nie dochodzi więcej do odnowy istnienia.

Itivuttaka 49

Właściwy pogląd

Mnisi, kiedy człowiek zna i widzi oko takim jakim rzeczywiście jest, kiedy zna i widzi materialne formy takimi jakimi rzeczywiście są, kiedy zna i widzi świadomość oka taką jaką rzeczywiście jest, kiedy zna i widzi kontakt oka takim jakim rzeczywiście jest, kiedy zna i widzi takim jakim rzeczywiście jest – uczucie odczuwane jako przyjemne czy bolesne czy ani-przyjemne-ani-bolesne, które powstaje wraz z kontaktem oka jako warunkiem, wtedy człowiek nie jest rozpalony przez pożądanie oka, materialnych form, świadomości oka, kontaktu oka, uczucia odczuwanego jako przyjemne czy bolesne czy ani-przyjemne-ani-bolesne, które powstaje wraz z kontaktem oka jako warunkiem. Kiedy człowiek trwa nierozpalony przez pożądanie, niezniewolony, nierozogniony, kontemplując niebezpieczeństwo; wtedy pięć agregatów objętych utrzymywaniem nie jest budowanych dla niego w przyszłości i jego pragnienie – co przynosi odnowę istnienia i jest stowarzyszone z rozmiłowaniem w tym czy w tamtym, jest porzucone. Jego cielesne i mentalne kłopoty są porzucone, jego cielesne i mentalne udręki są porzucone, jego cielesna i mentalna gorączka jest porzucona i odczuwa on cielesną i mentalną przyjemność.

Pogląd osoby takiej jak ta to właściwy pogląd. Jego intencja to właściwa intencja, jego wysiłek jest właściwym wysiłkiem, jego uważność jest właściwą uważnością, jego koncentracja jest właściwą koncentracją. Lecz jego cielesne działanie, jego werbalne działanie i jego sposób utrzymania zostały dobrze oczyszczone już wcześniej. I tak Szlachetna Ośmioraka Ścieżka dochodzi u niego do wypełnienia przez rozwój. Kiedy rozwija on Ośmioraką Szlachetną Ścieżkę, cztery podstawy uważności również dochodzą u niego do wypełnienia przez rozwój, cztery właściwe rodzaje wysiłku również dochodzą u niego do wypełnienia przez rozwój, cztery podstawy sukcesu również dochodzą u niego do wypełnienia przez rozwój. Dwie rzeczy – spokój i wgląd pojawiają się u niego równocześnie połączone. W pełni rozumie on dzięki bezpośredniej wiedzy rzeczy które powinie być w pełni zrozumiane przez bezpośrednią wiedzę. Porzuca on dzięki bezpośredniej wiedzy rzeczy które powinny być porzucone przez bezpośrednią wiedzę. Realizuje on dzięki bezpośredniej wiedzy rzeczy które powinny być zrealizowane przez bezpośrednią wiedzę.

A jakie rzeczy powinny być całkowicie zrozumiane dzięki bezpośredniej wiedzy? Na to odpowiedz brzmi: „Pięć agregatów objęte utrzymywaniem, to jest agregat materialnej formy objęty utrzymywaniem, agregat uczucia objęty utrzymywaniem, agregat percepcji objęty utrzymywaniem, agregat świadomości objęty utrzymywaniem”. To są rzeczy które powinny być całkowicie zrozumiane dzięki bezpośredniej wiedzy. A jakie rzeczy powinny być porzucone dzięki bezpośredniej wiedzy? Ignorancja i pragnienie istnienia. To są rzeczy które powinny być porzucone dzięki bezpośredniej wiedzy. A jakie rzeczy powinny być rozwinięte dzięki bezpośredniej wiedzy? Spokój i wgląd. To są rzeczy które powinny być rozwinięte dzięki bezpośredniej wiedzy. A jakie rzeczy powinny być zrealizowane dzięki bezpośredniej wiedzy? Prawdziwa wiedza i wyzwolenie. To są rzeczy które powinny być zrealizowane dzięki bezpośredniej wiedzy.

M 149

Charakter osoby z właściwym poglądem

A jaki jest ten pogląd szlachetny i wyzwalający i prowadzący tego kto praktykuje zgodnie z nim do całkowitego wyczerpania cierpienia? Tu mnich po odejściu do lasu czy korzenia drzewa czy pustej chatki, rozważa tak: „Czy jest u mnie jakaś nieporzucona obsesja, której mógłby ulec mój umysł w taki sposób, że nie wiedziałbym ani nie widziałbym rzeczy takimi jakimi są?” Jeżeli mnich ulega obsesji zmysłowego pożądania, wtedy jego umysł jest uległy obsesji. Jeżeli mnich ulega obsesji złej woli, wtedy jego umysł jest uległy obsesji. Jeżeli mnich ulega obsesji ospałości i stanów letargicznych, wtedy jego umysł jest uległy obsesji. Jeżeli mnich ulega obsesji niepokoju i wyrzutów sumienia, wtedy jego umysł jest uległy obsesji. Jeżeli mnich ulega obsesji wątpliwości, wtedy jego umysł jest uległy obsesji. Jeżeli mnich jest zaabsorbowany spekulacjami na temat świata, wtedy jego umysł ulega obsesji. Jeżeli mnich jest zaabsorbowany spekulacjami na temat drugiego świata, wtedy jego umysł ulega obsesji. Jeżeli mnich jest zajęty kłóceniem się i sprzeczaniem i jest głęboko pogrążony w dysputach, raniąc innych słownymi ostrzami, wtedy jego umysł jest uległy obsesji. Rozumie on w ten sposób: „Nie ma nieporzuconych obsesji u mnie, której mógłby ulec mój umysł w taki sposób, że nie wiedziałbym ani nie widziałbym rzeczy takimi jakimi są. Mój umysł jest dobrze przysposobiony do przebudzenia się na prawdy”. To jest pierwsza wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

I znów szlachetny uczeń rozumie tak: „Kiedy podążam, rozwijam i kultywuję ten pogląd, czy uzyskuję wewnętrzny spokój, czy osobiście uzyskuję wyciszenie?” Rozumie on tak: „Kiedy podążam, rozwijam i kultywuję ten pogląd, uzyskuję wewnętrzny spokój, osobiście uzyskuję wyciszenie”. To jest druga wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

I znów szlachetny uczeń rozważa tak: „Czy jest jakiś inny pustelnik czy bramin poza (Nauką Buddy) posiadający pogląd taki jak ja posiadam?” Rozumie on tak: „Nie ma innego pustelnika czy bramina poza (Nauką Buddy) posiadającego pogląd taki jak ja posiadam”. To jest trzecia wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

I znów szlachetny uczeń rozważa tak: „Czy posiadam charakter osoby posiadającej właściwy pogląd?” Jaki jest charakter osoby posiadającej właściwy pogląd? To jest charakter osoby posiadającej właściwy pogląd: „Chociaż może popełnić jakieś wykroczenie co do którego wymagana jest rehabilitacja, to jednak od razu je wyznaje, odkrywa i odsłania Nauczycielowi czy mądrym towarzyszom w świętym życiu i po uczynieniu tego podejmuje się wstrzemięźliwości na przyszłość. Tak jak młody delikatny niemowlak leżący bezwładnie od razu odsuwa się gdy dotknie ręką czy nogą płonącego węgla, taki jest charakter osoby posiadającej właściwy pogląd. Rozumie on tak: „Posiadam charakter osoby posiadającej właściwy pogląd”. To jest czwarta wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

I znów, szlachetny uczeń rozważa tak: „Czy posiadam charakter osoby posiadającej właściwy pogląd?” Jaki jest charakter osoby posiadającej właściwy pogląd? To jest charakter osoby posiadającej właściwy pogląd: Chociaż może być aktywny w wielu sprawach dla swych towarzyszy w świętym życiu, jednak ma głęboki szacunek dla treningu w wyższej cnocie, treningu w wyższym umyśle i treningu w wyższej wiedzy. Tak jak krowa z nowym cielakiem, podczas gdy się pasie obserwuje swego cielaka, tak też taki jest charakter osoby posiadającej właściwy pogląd. Rozumie on tak: „Posiadam charakter osoby posiadającej właściwy pogląd”. To jest piąta wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

I znów szlachetny uczeń rozważa tak: „Czy posiadam siłę osoby posiadającej właściwy pogląd?” Jaka jest siła osoby posiadającej właściwy pogląd? To jest siła osoby posiadającej właściwy pogląd: Kiedy Dhamma i Dyscyplina proklamowane przez Tathagatę jest nauczana, bacznie uważa, skłania ku temu swą uwagę, angażuje się w nią całym swym umysłem, słucha Dhammy żywotnie zainteresowany. Rozumie on tak: „Posiadam siłę osoby posiadającej właściwy pogląd”. To jest szósta wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

I znów szlachetny uczeń rozważa tak: „Czy posiadam siłę osoby posiadającej właściwy pogląd?” Jaka jest siła osoby posiadającej właściwy pogląd? To jest siła osoby posiadającej właściwy pogląd: Kiedy Dhamma i Dyscyplina proklamowane przez Tathagatę jest nauczana, zdobywa inspirację w znaczeniu, zdobywa inspirację w Dhammie, zdobywa zadowolenie połączone z Dhammą. Rozumie on tak: „Posiadam siłę osoby posiadającej właściwy pogląd”. To jest siódma wiedza osiągnięta przez niego, co szlachetna, transcendentalna i niedzielona ze zwykłymi ludźmi.

Kiedy szlachetny uczeń posiada te siedem czynników dobrze wyszukał charakter dla realizacji owocu wchodzącego w strumień. Kiedy szlachetny uczeń posiada te siedem czynników posiada owoc wchodzącego w strumień. Oto co powiedział Zrealizowany. Mnisi byli zadowoleni i ucieszeni słowami Zrealizowanego.

M 48

Channa

SN 22: 90 
 

Przy pewnej okazji liczni mnisi mieszkali w Baranasi w Parku Jeleni w Isipatana. Wtedy wieczorem czcigodny Channa wyszedł z odosobnienia i zabierając swój klucz udał się do bytowisk, mówiąc do starszych mnichów: "Niech czcigodni starsi pouczą mnie, niech poinstruują mnie, niech dadzą mi mowę Dhammy w taki sposób, że mógłbym zobaczyć Dhammę". Kiedy to zostało powiedziane, starsi mnisi powiedzieli do czcigodnego Channy: "Materia, przyjacielu Channa jest nietrwała, uczucie, percepcja, determinacje, świadomość są nietrwałe. Materia jest nie-ja, uczucie, percepcja, determinacje, świadomość są nie-ja. Wszystkie determinacje są nietrwale, wszystkie rzeczy są nie-ja". 

Wtedy wydało się czcigodnemu Channie tak: „Ja też myślę w ten sposób: 'Materia, jest nietrwała, uczucie, percepcja, determinacje, świadomość są nietrwałe. Materia jest nie-ja, uczucie, percepcja, determinacje, świadomość są nie-ja. Wszystkie determinacje są nietrwale, wszystkie rzeczy są nie-ja'. Ale mój umysł nie wkracza w uspokojenie wszystkich determinacji, uwolnienie wszystkich posiadłości, destrukcję pragnienia, beznamiętność, wstrzymanie, wygaszenie, nie uzyskuje pewności, stabilności i zdecydowania. Zamiast tego poruszenie i utrzymywanie powstają i umysł wycofuje się myśląc: 'Ale kto jest moim ja?' Jednak takie coś nie dzieje się temu kto widzi Dhammę. A zatem kto może nauczyć mnie Dhammy w taki sposób, że mógłbym zobaczyć Dhammę?” 

I wtedy wydało się czcigodnemu Channie: „Czcigodny Ananda mieszka w Kosambi w Parku Gosity i był on chwalony przez Nauczyciela i jest szanowany przez swych mądrych braci w świętym życiu. Czcigodny Ananda jest zdolny nauczyć mnie Dhammy w taki sposób, że mógłbym zobaczyć Dhammę. Skoro mam tak wielkie zaufanie do czcigodnego Anandy, podejdę do niego". 

I wtedy czcigodny Channa uporządkował swoje bytowisko, zabrał swą miskę i szatę i udał się do parku Ghosity w Kosambi gdzie podszedł do czcigodnego Anandy i wymienił z nim pozdrowienia. Kiedy kurtuazyjna i grzecznościowa wymiana zdań została zakończona, usiadł z boku i opowiedział czcigodnemu Anandzie o wszystkim co się wydarzyło, dodając: „Niech czcigodny Ananda pouczy mnie, niech poinstruuje mnie, niech da mi mowę Dhammy, w taki sposób, że mógłbym zrozumieć Dhammę". 

"Nawet przez tylko to jestem zadowolony z czcigodnego Channy. Być może czcigodny Channa otworzy się i przebije się przez swą niemożność. Nadstaw swe ucho przyjacielu Channa, jesteś zdolny do zrozumienia Dhammy”. Wtedy od razu szczęśliwość i zadowolenie powstały u czcigodnego Channy gdy pomyślał: „Wydaje się, że jestem zdolny do zrozumienia Dhammy”. 

„W obecności Zrealizowanego usłyszałem to, przyjacielu Channa, w jego obecności otrzymałem pouczenie jakie dał mnichowi Kacchagocie: 'Ten świat, w większej części zależy od dualności – od pojęcia istnienia i nieistnienia. Ale dla tego który widzi powstanie świata jakim ono jest, nie ma pojęcia nieistnienia odnośnie do świata. Ale dla tego kto widzi wstrzymanie świata jakim ono jest, nie ma pojęcia istnienia odnośnie do świata. Ten świat jest w większej części więziony przez zaangażowanie, utrzymywanie i przywiązanie. Ale ten (z właściwym poglądem) nie staje się zaangażowany i nie utrzymuje przez to zaangażowanie i utrzymywanie mentalnego stanowiska, przywiązania, dogłębnej tendencji, nie zajmuje postawy o „moim ja”. Nie ma zaniepokojenia ani wątpliwości, że to co powstaje to tylko cierpienie powstaje i co zostaje wstrzymane to cierpienie zostaje wstrzymane. Jego wiedza o tym jest niezależna od innych. To w ten sposób jest tu właściwy pogląd. 

Wszystko istnieje, to jedno ekstremum. Wszystko nie istnieje, to drugie ekstremum. Bez polegania na obu tych ekstremach Tathagata naucza Dhammy środkowej: Z ignorancją jako warunek, determinacje, z determinacjami jako warunek, świadomość, ze świadomością jako warunek, imię-i-materia, z imieniem-i-materią jako warunek, sześć baz, z sześcioma bazami jako warunek, kontakt, z kontaktem jako warunek, uczucie, z uczuciem jako warunek, pragnienie, z pragnieniem jako warunek, utrzymywanie, z utrzymywaniem jako warunek, istnienie, z istnieniem jako warunek, narodziny, z narodzinami jako warunek, starość i śmierć, żal, płacz, ból, smutek i rozpacz dochodzą do istnienia; takie jest powstanie tej całej masy cierpienia. Ale ze wstrzymaniem ignorancji, wstrzymanie determinacji, ze wstrzymaniem determinacji, wstrzymanie świadomości, ze wstrzymaniem świadomości, wstrzymane imienia-i-materii, ze wstrzymaniem imienia-i-materii, wstrzymane sześciu baz, ze wstrzymaniem sześciu baz, wstrzymane kontaktu, ze wstrzymaniem kontaktu, wstrzymane uczucia, ze wstrzymaniem uczucia, wstrzymane pragnienia, ze wstrzymaniem pragnienia wstrzymane utrzymywania, ze wstrzymaniem utrzymywania, wstrzymane istnienia, ze wstrzymaniem istnienia wstrzymane narodzin, ze wstrzymaniem narodzin, wstrzymane starości i śmierci, żalu, płaczu, bólu, smutku i rozpaczy tak oto wstrzymana zostaje ta cała masa cierpienia'". 

"Tak to jest, przyjacielu Anando z tymi czcigodnymi, którzy mają takich współczujących i dobrych braci w świętym życiu by pouczyli ich i instruowali. I teraz gdy słuchałem tego nauczania Dhammy czcigodnego Anandy, przebiłem się do Dhammy".