AN X, 94

Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w Savatthi w Campa, na brzegu Lotosowego Stawu Gaggara. Wtedy gospodarz Vajjiyamahita wyszedł z Campa w środku dnia, ażeby zobaczyć Zrealizowanego. Wtedy wydało mu się: „Nie jest to odpowiedni czas na zobaczenie Zrealizowanego, który jest na odosobnieniu, ani na to by zobaczyć szacownych mnichów, którzy również są na odosobnieniu. Pójdę do parku wędrowców z innych sekt”. Wtedy gospodarz Vajjiyamahita poszedł do parku wędrowców z innych sekt.

Przy tej okazji wędrowcy z innych sekt zebrali się i czynili wielki rumor, głośno i hałaśliwie dyskutując na różne nieistotne tematy. Wędrowcy zobaczyli zbliżającego się gospodarza Vajjiyamahitę i uciszali jedni drugich: "Panowie, bądźcie cicho, panowie nie czyńcie hałasu. Nadchodzi gospodarz Vajjiyamahita, uczeń pustelnika Gotamy, jeden z ubranych na biało uczniów pustelnika Gotamy, przebywających w Campa. Ci czcigodni lubią ciszę, są dyscyplinowani w ciszy, rekomendują ciszę. Być może, jeżeli znajdzie on nasze zgromadzenie cichym to pomyśli o tym by się przyłączyć". Wtedy wędrowcy zamilkli.

Wtedy gospodarz Vajjiyamahita podszedł do tych wędrowców i wymienił z nimi pozdrowienia, a kiedy kurtuazyjna i grzecznościowa rozmowa została zakończona, usiadł z boku. Wędrowcy odezwali się do niego:

„Czy to prawda, gospodarzu, jak się powiada, że pustelnik Gotama krytykuje wszelki ascetyzm i że bezwzględnie potępia i gani wszystkich którzy prowadzą surowe ascetyczne życie?”

„Nie, czcigodni panowie, Zrealizowany nie krytykuje wszelkiego ascetyzmu i nie potępia bezwzględnie i nie gani wszystkich którzy prowadzą surowe ascetyczne życie. Zrealizowany krytykuje to co zasługuje na krytykę i chwali to co godne pochwały, Zrealizowany wypowiada się na bazie rozróżnienia, i nie mówi o takich sprawach w sposób jednostronny”.

Kiedy to zostało powiedziane, wędrowiec powiedział do gospodarza Vajjiyamahity: „Poczekaj gospodarzu! Ten pustelnik Gotama którego tak chwalisz jest abolicjonistą, który powstrzymuje się od czynienia definitywnych deklaracji”.

„Również do tego punktu się ustosunkuję, czcigodny panie. Zrealizowany uczynił ważną deklarację: 'To korzystne' i 'to niekorzystne'. W taki sposób, kiedy deklaruje on to co korzystne i to co niekorzystne, Zrealizowany czyni definitywne deklaracje. Nie jest abolicjonistą, który powstrzymuje się od czynienia definitywnych deklaracji”.

Kiedy to zostało powiedziane, ci wędrowcy siedzieli w milczeniu, niepewni, przygarbieni, ze spuszczonym wzrokiem, smutni, i oniemieli. Wtedy gospodarz Vajjiyamahita, po zrozumieniu, że ci wędrowcy siedzą w milczeniu, niepewni, przygarbieni, ze spuszczonym wzrokiem, smutni, i oniemieli, wstał ze swego miejsca i udał się do Zrealizowanego. Złożył hołd Zrealizowanemu, usiadł z boku i zdał sprawę Zrealizowanemu z całej konwersacji jaką miał z wędrowcami.

„Dobrze, dobrze, gospodarzu! To w taki sposób idee tych błądzących ludzi powinny od czasu do czasu być w pełni obalane za pomocą rozumnej argumentacji.

Nie mówię, gospodarzu, o każdym rodzaju ascetyzmu, że powinien być praktykowany; ani nie mówię o każdym rodzaju ascetyzmu, że nie powinien być praktykowany. Nie mówię o każdej obserwancji, że powinna być podjęta; ani nie mówię o każdej obserwancji, że nie powinna być podjęta. Nie mówię, że powinno się wysilać na wszelki sposób, ani nie mówię, że nie powinno się wysilać na żaden sposób. Nie mówię, że powinno się dokonać każdego rodzaju rezygnacji; ani nie mówię, że nie powinno się dokonywać żadnego rodzaju rezygnacji. Nie mówię, że powinno się osiągnąć każdy rodzaj wyzwolenia, ani nie mówię, że nie powinno się osiągnąć żadnego rodzaju wyzwolenia.

Jeżeli, gospodarzu, kiedy ktoś praktykuje dany ascetyzm, i niekorzystne cechy powiększają się u niego a korzystne cechy zmniejszają, wtedy powiadam, że nie powinien on praktykować takiego ascetyzmu. Ale, jeżeli, kiedy ktoś praktykuje dany ascetyzm, i niekorzystne cechy zmniejszają się u niego a korzystne cechy powiększają, wtedy powiadam, że powinien on praktykować taki ascetyzm.

Jeżeli, gospodarzu, kiedy ktoś podejmuje się pewnej obserwancji, i niekorzystne cechy powiększają się u niego a korzystne cechy zmniejszają, wtedy powiadam, że nie powinien on podejmować takiej obserwancji. Ale, jeżeli kiedy ktoś podejmuje się pewnej obserwancji, i niekorzystne cechy zmniejszają się u niego a korzystne cechy powiększają, wtedy powiadam, że powinien on podjąć się takiej obserwancji.

Jeżeli, gospodarzu, kiedy ktoś wysila się w pewien sposób, i niekorzystne cechy powiększają się u niego a korzystne cechy zmniejszają, wtedy powiadam, że nie powinien on wysilać się w ten sposób. Ale, jeżeli kiedy ktoś wysila się w pewien sposób, i niekorzystne cechy zmniejszają się u niego a korzystne cechy powiększają, wtedy powiadam, że powinien on wysilać się w taki sposób.

Jeżeli, gospodarzu, kiedy ktoś rezygnuje z czegoś, i niekorzystne cechy powiększają się u niego a korzystne cechy zmniejszają, wtedy powiadam, że nie powinien on dokonywać takiej rezygnacji. Ale, jeżeli kiedy ktoś rezygnuje z czegoś, i niekorzystne cechy zmniejszają się u niego a korzystne cechy powiększają, wtedy powiadam, że powinien on dokonać takiej rezygnacji.

Jeżeli, gospodarzu, kiedy ktoś osiąga pewne wyzwolenie, i niekorzystne cechy powiększają się u niego a korzystne cechy zmniejszają, wtedy powiadam, że nie powinien on osiągać takiego wyzwolenia. Ale, jeżeli kiedy ktoś osiąga pewne wyzwolenie, i niekorzystne cechy zmniejszają się u niego a korzystne cechy powiększają, wtedy powiadam, że powinien on osiągnąć te wyzwolenie”.

Wtedy po tym jak gospodarz Vajjiyamahita został poinstruowany, zachęcony, zainspirowany i zadowolony przez Zrealizowanego mową Dhammy, wstał ze swego miejsca, złożył hołd Zrealizowanemu i okrążywszy go, trzymając go po swej prawej stronie, odszedł.

Wtedy, niedługo po tym jak gospodarz Vajjiyamahita odszedł, Zrealizowany odezwał się do mnichów: „Mnisi, jeżeli jakiś mnich, nawet ten kto przez długi czas ma niewiele pyłu w swoich oczach odnośnie tej Dhammy i Dyscypliny, miałby w pełni obalić za pomocą rozumnej argumentacji [idee] wędrowców innych sekt, to zrobiłby to dokładnie tak jak to zrobił Vajjiyamahita”.

AN X, 29

Mnisi, tak daleko jak rozciąga się Kasi i Kosala, tak daleko jak rozciąga się państwo króla Pasenadi z Kosala, tam król Pasenadi z Kosala ma rangę nadrzędnego. Ale nawet dla króla Pasenadi istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, tak daleko jak krążą słońce i księżyc oświetlając strony świata swą jasnością, tak daleko rozciąga się system tysiąca światów. W tym systemie tysiąca światów jest tysiąc księżyców, tysiąc słońc, tysiąc Sineru królów gór, tysiąc Jambudip, tysiąc Aparagoyan, tysiąc Uttarakurus, tysiąc Pubbavidehas, i tysiąc czterech wielkich oceanów; tysiąc [krain] Czterech Wielkich Króli, tysiąc [krain] Tavatimsa, tysiąc [krain] Yama, tysiąc [krain] Tusita, tysiąc [krain] bogów którzy rozmiłowują się w kreacji, tysiąc [krain] bogów sprawujących kontrolę nad kreacjami innych, tysiąc światów Brahmy. Tak daleko, mnisi, jak rozciąga się system tysiąca światów, Wielki Brahma ma rangę nadrzędnego. Ale nawet dla Wielkiego Brahmy istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Nadchodzi czas, mnisi, kiedy ten świat się rozpada. Kiedy ten świat się rozpada, istoty w większości migrują do bogów Strumienistej Promienistości. Tam przebywają jako stworzone z umysłu, odżywiając się radością, samo-świetliste, poruszając się po niebie, żyjąc w chwale, i pozostając w tym stanie przez długi czas. Kiedy ten świat się rozpada, bogowie Strumienistej Promienistości mają rangę nadrzędnych. Ale nawet dla bogów Strumienistej Promienistości istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, jest te dziesięć baz kasin. Jakie dziesięć? Ktoś postrzega kasinę ziemi powyżej, poniżej, na wskroś, niepodzielną, niezmierzalną. Ktoś postrzega kasinę wody … kasinę ognia … kasinę powietrza … niebieską kasinę … żóltą kasinę … czerwoną kasinę … białą kasinę … kasinę przestrzeni … kasinę świadomości powyżej, poniżej, na wskroś, niepodzielną, niezmierzalną. Z tych dziesięciu baz kasin, ta jest nadrzędna, mianowicie kiedy ktoś postrzega kasinę świadomości, powyżej, poniżej, na wskroś, niepodzielną, niezmierzalną. Są istoty które postrzegają w taki sposób. Ale nawet dla istot postrzegających w taki sposób istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, jest tych osiem baz przezwyciężenia. Jakie osiem?

Ktoś postrzegający materialne formy wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, ograniczone, piękne czy brzydkie. Przezwyciężywszy je, jest postrzegającym w ten sposób: „Wiem, widzę”. To jest pierwsza baza przezwyciężenia.

Ktoś postrzegający materialne formy wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, niezmierzalne, piękne czy brzydkie. Przezwyciężywszy je, jest postrzegającym w ten sposób: „Wiem, widzę”. To jest druga baza przezwyciężenia.

Ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, ograniczone, piękne czy brzydkie. Przezwyciężywszy je, jest postrzegającym w ten sposób: „Wiem, widzę”. To jest trzecia baza przezwyciężenia.

Ktoś nie postrzegający materialnych formy wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, niezmierzalne, piękne czy brzydkie. Przezwyciężywszy je, jest postrzegającym w ten sposób: „Wiem, widzę”. To jest czwarta baza przezwyciężenia.

Ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, niebieskie, niebieskiego koloru, o niebieskim zabarwieniu, z niebieskim odcieniem. Tak jak kwiat lnu jest niebieski, niebieskiego koloru, o niebieskim zabarwieniu, z niebieskim odcieniem, czy materiał z Baranasi, wygładzony z obu stron, mógłby być niebieski, niebieskiego koloru, o niebieskim zabarwieniu, z niebieskim odcieniem, tak też ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, niebieskie, niebieskiego koloru, o niebieskim zabarwieniu, z niebieskim odcieniem. To jest piąta baza przezwyciężenia.

Ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, żółte, żółtego koloru, o żółtym zabarwieniu, z żółtym odcieniem. Tak jak kwiat kanikara jest żółty, żółtego koloru, o żółtym zabarwieniu, z żółtym odcieniem, czy materiał z Baranasi, wygładzony z obu stron, mógłby być żółty żółtego koloru, o żółtym zabarwieniu, z żółtym odcieniem, tak też ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, żółte, żółtego koloru, o żółtym zabarwieniu, z żółtym odcieniem. To jest szósta baza przezwyciężenia.

Ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, czerwone, czerwonego koloru, o czerwonym zabarwieniu, z czerwonym odcieniem. Tak jak kwiat bahdhujivaka jest czerwony, czerwonego koloru, o czerwonym zabarwieniu, z czerwonym odcieniem, czy materiał z Baranasi, wygładzony z obu stron, mógłby być czerwony, czerwonego koloru, o czerwonym zabarwieniu, z czerwonym odcieniem, tak też ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, czerwone, czerwonego koloru, o czerwonym zabarwieniu, z czerwonym odcieniem. To jest siódma baza przezwyciężenia.

Ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, białe, białego koloru, o białym zabarwieniu, z białym odcieniem. Tak jak poranna gwiazda jest biała, białego koloru, o białym zabarwieniu, z białym odcieniem, czy materiał z Baranasi, wygładzony z obu stron, mógłby być biały, białego koloru, o białym zabarwieniu, z białym odcieniem, tak też ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, białe, białego koloru, o białym zabarwieniu, z białym odcieniem. To jest ósma baza przezwyciężenia.

Takie jest te osiem baz przezwyciężania. Z tych ośmiu baz przezwyciężenia, ta jest nadrzędna, mianowicie kiedy ktoś nie postrzegający materialnych form wewnętrznie, widzi materialne formy zewnętrznie, białe, białego koloru, o białym zabarwieniu, z białym odcieniem, i przezwyciężywszy je, jest postrzegającym w taki sposób: „Wiem, widzę”. Są istoty które postrzegają w taki sposób. Ale nawet dla istot postrzegających w taki sposób istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, są te cztery sposoby percepcji. Jakie cztery? Ktoś postrzega to co ograniczone; inny ktoś postrzega to co wzniosłe; jeszcze inny ktoś postrzega to co niezmierzalne; jeszcze inny ktoś [postrzegając]: „Tu nic nie ma”, postrzega bazę nicości. Są istoty które postrzegają w taki sposób. Ale nawet dla istot postrzegających w taki sposób istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, ze spekulacyjnych poglądów utrzymywanych przez ludzi z zewnątrz, ten jest nadrzędny, mianowicie: „Mógłbym nie być i to nie byłoby moje; nie będę i to nie będzie moje”. Gdyż można oczekiwać po tym kto utrzymuje taki pogląd, że nie będzie lgnął do istnienia, ani nie będzie zdegustowany wstrzymaniem istnienia. Są istoty które postrzegają w taki sposób. Ale nawet dla istot postrzegających w taki sposób istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, są pewni pustelnicy i bramini, którzy proklamują doskonałe oczyszczenie. Z tych którzy proklamują doskonałe oczyszczenie, to jest nadrzędne, mianowicie z całkowitym przekroczeniem bazy nicości, ktoś wkracza i trwa w bazie ani-percepcji-ani-nie-percepcji. Nauczają oni swej Dhammy dla bezpośredniej wiedzy i tego realizacji. Są istoty które postrzegają w taki sposób. Ale nawet dla istot postrzegających w taki sposób istnieje zmienność, jest zmiana. Widząc to w ten sposób, poinstruowany szlachetny uczeń doświadcza wyobcowania wobec tego, będąc wyobcowany staje się beznamiętnym wobec nadrzędnego, nie mówiąc już nic o tym co podrzędne.

Mnisi, są pewni pustelnicy i bramini, którzy proklamują doskonałe wygaszenie tutaj i teraz. Z tych którzy proklamują doskonałe wygaszenie tutaj i teraz, to jest nadrzędne, mianowicie wyzwolenie przez nie-utrzymywanie, po tym jak się zobaczyło takimi jakimi rzeczywiście są powstanie, przemijanie, gratyfikacja, niebezpieczeństwo, i ucieczka w odniesieniu do sześciu baz dla kontaktu.

Mnisi, choć ogłaszam i deklaruję [Dhammę] w ten sposób, pewni pustelnicy i bramini, nieprawdziwie, bezpodstawnie, i błędnie, niewłaściwie mnie reprezentują [mówiąc]: „Pustelnik Gotama nie proklamuje pełnego zrozumienia zmysłowych przyjemności, pełnego zrozumienia materialnych form, czy pełnego zrozumienia uczuć”. Ale mnisi, właśnie że proklamuję pełne zrozumienie zmysłowych przyjemności, pełne zrozumienie materialnych form, czy pełne zrozumienie uczuć. Tutaj i teraz, bez głodu, wygaszony, i wychłodzony, proklamuję ostateczne wygaszenie przez nie-utrzymywanie.

Wielkie pytania

AN X, 27

Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w Savatthi w Gaju Jeta, w Parku Anathapindiki. Wtedy, o poranku, liczni mnisi ubrali się, zabrali swoje miski i płaszcze, i wkroczyli do Savatthi na żebraczy obchód. Wtedy wydało im się: „Jest jeszcze za wcześnie na żebraczy obchód po Savatthi. Chodźmy do parku wędrowców z innych sekt”.

Wtedy ci mnisi udali się do parku wędrowców z innych sekt. Wymienili z nimi pozdrowienia, i kiedy kurtuazyjna i grzecznościowa rozmowa została zakończona, usiedli z boku. Wtedy ci wędrowcy powiedzieli do nich:

„Przyjaciele, pustelnik Gotama naucza Dhammy dla swoich uczniów w taki oto sposób: 'Chodźcie, mnisi, poznajcie bezpośrednio wszystkie rzeczy. Trwajcie poznawszy wszystkie rzeczy'. I my również nauczamy Dhammy dla naszych uczniów w taki oto sposób: 'Chodźcie, przyjaciele, poznajcie bezpośrednio wszystkie rzeczy. Trwajcie poznawszy wszystkie rzeczy'. Jaka jest odmienność, inność, różnica pomiędzy nauczaniem Dhammy pustelnika Gotamy, i naszym nauczaniem, pomiędzy jego instrukcją i naszą instrukcją?”

Wtedy ci mnisi ani nie zaaprobowali ani nie odrzucili twierdzenia tych wędrowców. Bez aprobowania i odrzucenia go, wstali ze swych miejsc i odeszli [myśląc]: „Dowiemy się co Zrealizowany powie na temat tego twierdzenia”.

Wtedy, kiedy mnisi zakończyli żebranie w Savatthi, po posileniu się, po powrocie z żebraczego obchodu, podeszli do Zrealizowanego, złożyli mu hołd, usiedli z boku i powiedzieli: 'Tu, czcigodny panie, o poranku, ubraliśmy się, zabrali swoje miski i płaszcze, i wkroczyli do Savatthi na żebraczy obchód. Wtedy wydało nam się: 'Jest jeszcze za wcześnie na żebraczy obchód po Savatthi. Chodźmy do parku wędrowców z innych sekt'.

Wtedy udaliśmy się do parku wędrowców z innych sekt. Wymienili z nimi pozdrowienia, i kiedy kurtuazyjna i grzecznościowa rozmowa została zakończona, usiedliśmy z boku. Wtedy ci wędrowcy powiedzieli do nas:

'Przyjaciele, pustelnik Gotama naucza Dhammy dla swoich uczniów w taki oto sposób: 'Chodźcie, mnisi, poznajcie bezpośrednio wszystkie rzeczy. Trwajcie poznawszy wszystkie rzeczy'. I my również nauczamy Dhammy dla naszych uczniów w taki oto sposób: 'Chodźcie, przyjaciele, poznajcie bezpośrednio wszystkie rzeczy. Trwajcie poznawszy wszystkie rzeczy'. Jaka jest odmienność, inność, równica pomiędzy nauczaniem Dhammy pustelnika Gotamy, i naszym nauczaniem, pomiędzy jego instrukcją i naszą instrukcją?'

Wtedy ani nie zaaprobowaliśmy ani nie odrzucili twierdzenia tych wędrowców. Bez jego aprobowania i odrzucenia, wstaliśmy ze swych miejsc i odeszli [myśląc]: 'Dowiemy się co Zrealizowany powie na temat tego twierdzenia'”.

„Mnisi, kiedy wędrowcy z innych sekt mówią w ten sposób, powinno się im odpowiedzieć w ten sposób: 'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego. Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch. Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech. Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech. Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu. Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu. Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu. Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu. Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu. Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu'.

Gdyby wędrowcy z innych sekt zostali zapytani w ten sposób, nie byliby w stanie odpowiedzieć, i co więcej, zetknęliby się z trudnościami. Z jakiego powodu? Ponieważ to nie byłoby w obrębie ich obszaru. Nie widzę nikogo, mnisi, na świecie z jego bogami, Marą i Brahmą, w tym pokoleniu z jego pustelnikami i braminami, z jego bogami i ludźmi, kto mógłby zadowolić umysł odpowiedzią na te pytania, poza Tathagatą czy uczniem Tathagaty czy tym kto usłyszał to od nich.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec jednej rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec niej, w pełni od niej wyzwolony, w pełni widzi jej granice, i w pełni przebija się przez jej znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakiej jednej rzeczy? Wszystkie stworzenia istnieją przez pokarm. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tej jednej rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec niej, w pełni od niej wyzwolony, w pełni widzi jej granice, i w pełni przebija się przez jej znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dwóch rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich dwóch rzeczy? Imię-i-materia. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych dwóch rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch, to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec trzech rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich trzech rzeczy? Są trzy rodzaje uczuć. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych trzech rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec czterech rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich czterech rzeczy? Cztery rodzaje pokarmu. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych czterech rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec pięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich pięciu rzeczy? Pięć agregatów utrzymywania. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec pięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec sześciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich sześciu rzeczy? Sześć wewnętrznych baz zmysłowych. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych sześciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich ograniczenia, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec siedmiu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich siedmiu rzeczy? Siedem stacji dla świadomości. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych siedmiu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec ośmiu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich ośmiu rzeczy? Osiem światowych rzeczy. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych ośmiu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dziewięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich dziewięciu rzeczy? Dziewięć przebywań istot. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dziewięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dziesięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich dziesięciu rzeczy? Dziesięć niekorzystnych kursów działania. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dziewięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

AN X, 28

Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w Kajangala w Bambusowym Gaju. Wtedy liczni świeccy wyznawcy z Kajangala podeszli do mniszki z Kajangala, złożyli jej hołd, usiedli z boku i powiedzieli do niej: „Szlachetna pani, to zostało powiedziane przez Zrealizowanego w 'Wielkich Pytaniach':

'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego. Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch. Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech. Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech. Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu. Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu. Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu. Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu. Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu. Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu'. Jakie, szlachetna pani, jest szczegółowe znaczenie tej krótkiej wypowiedzi Zrealizowanego?”

„Przyjaciele, nie usłyszałam i nie nauczyłam się tego w obecności Zrealizowanego, ani nie usłyszałam i nie nauczyłam się tego w obecności cenionych mnichów. Jednakże, słuchajcie i bacznie uważajcie, wyjaśnię jakie według mnie ma to znaczenie”. „Tak, szlachetna pani”, odpowiedzieli ci świeccy wyznawcy z z Kajangala. Mniszka z Kajangala powiedziała to:

„Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec jednej rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec niej, w pełni od niej wyzwolony, w pełni widzi jej granice, i w pełni przebija się przez jej znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakiej jednej rzeczy? Wszystkie stworzenia istnieją przez pokarm. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tej jednej rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec niej, w pełni od niej wyzwolony, w pełni widzi jej granice, i w pełni przebija się przez jej znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dwóch rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich dwóch rzeczy? Imię-i-materia. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych dwóch rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec trzech rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich trzech rzeczy? Są trzy rodzaje uczuć. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec tych trzech rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w czterech rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakie to cztery rzeczy? Cztery podstawy uważności. Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w tych czterech rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w pięciu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakie to pięć rzeczy? Pięć zdolności. Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w tych pięciu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w sześciu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakie to sześc rzeczy? Sześć elementów ucieczki. Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w tych sześciu rzeczach, w pełni widzi ich granice , i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w siedmiu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakie to siedem rzeczy? Siedem czynników przebudzenia. Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w tych siedmiu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu' w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w ośmiu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakie to osiem rzeczy? Ośmioraka Szlachetna Ścieżka. Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w tych ośmiu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu' to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dziewięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich dziewięciu rzeczy? Dziewięć przebywań istot. Kiedy mnich doświadcza pełnego wyobcowania wobec dziewięciu rzeczy, jest w pełni beznamiętny wobec nich, w pełni od nich wyzwolony, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

Kiedy zostało powiedziane: 'Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu', w odniesieniu do czego to zostało powiedziane? Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w dziesięciu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia. Jakich dziesięciu rzeczy? Dziesięć korzystnych kursów działania. Kiedy mnich ma w pełni odpowiednio rozwinięty umysł w dziesięciu rzeczach, w pełni widzi ich granice, i w pełni przebija się przez ich znaczenie, tutaj i teraz doprowadza do końca cierpienia.

Kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego: 'Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu', to w odniesieniu do tego to zostało powiedziane.

I tak, przyjaciele, kiedy zostało powiedziane przez Zrealizowanego w 'Wielkich Pytaniach':

'Pytanie o jedno, zwięzła wypowiedź o jednym, wyjaśnienie jednego. Pytanie o dwa, zwięzła wypowiedź o dwóch, wyjaśnienie dwóch. Pytanie o trzy, zwięzła wypowiedź o trzech, wyjaśnienie trzech. Pytanie o cztery, zwięzła wypowiedź o czterech, wyjaśnienie czterech. Pytanie o pięć, zwięzła wypowiedź o pięciu, wyjaśnienie pięciu. Pytanie o sześć, zwięzła wypowiedź o sześciu, wyjaśnienie sześciu. Pytanie o siedem, zwięzła wypowiedź o siedmiu, wyjaśnienie siedmiu. Pytanie o osiem, zwięzła wypowiedź o ośmiu, wyjaśnienie ośmiu. Pytanie o dziewięć, zwięzła wypowiedź o dziewięciu, wyjaśnienie dziewięciu. Pytanie o dziesięć, zwięzła wypowiedź o dziesięciu, wyjaśnienie dziesięciu', to w taki sposób rozumiem szczegółowe znaczenie tej krótkiej wypowiedzi Zrealizowanego. Ale jeżeli chcecie, podejdźcie do Zrealizowanego, i spytajcie się go o tą sprawę. Tak jak Zrealizowany wam odpowie, tak powinniście to zapamiętać”.

Mówiąc: „Tak, czcigodna pani”, ci świeccy wyznawcy z Kajangala ucieszyli się i uradowali słowami mniszki z Kajangala. Wtedy wstali ze swych miejsc, złożyli jej hołd, i okrążywszy ją trzymają swa prawą stronę zwróconą ku niej, odeszli i poszli do Zrealizowanego. Złożyli mu hołd, usiedli z boku i zdali sprawę Zrealizowanemu z całej dyskusji z mniszką z Kajangala.

„Dobrze, dobrze, gospodarze! Mniszka z Kajangala jest mądra, o wielkiej mądrości. Jeżeli byście podeszli do mnie i zapytali mnie o tą sprawę, odpowiedziałbym dokładnie tak jak odpowiedziała mniszka z Kajangala. Takie jest tego znaczenie i w taki sposób powinniście to zapamiętać”.

AN IX, 25

Mnisi, kiedy umysł mnicha jest dobrze skonsolidowany przez mądrość, może on stwierdzić: „Narodziny wyczerpane, święte życie przeżyte, co trzeba było wykonać, zostało wykonane, nigdy więcej powrotu do żadnego stanu istnienia”.

A jak umysł mnicha jest dobrze skonsolidowany przez mądrość? Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł jest bez pożądania”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł jest bez nienawiści”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł jest bez złudzenia”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł nie jest podmiotem zauroczenia”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł nie jest podmiotem wrogości”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł nie jest podmiotem konfuzji”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł nie jest podmiotem powrotu do sfery zmysłowego istnienia”. Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł nie jest podmiotem powrotu do sfery materialnego istnienia”.

Jego umysł jest dobrze skonsolidowany przez mądrość [kiedy wie]: „Mój umysł nie jest podmiotem powrotu do sfery niematerialnego istnienia”.

Mnisi, kiedy umysł mnicha jest dobrze skonsolidowany przez mądrość, może on stwierdzić: „Narodziny wyczerpane, święte życie przeżyte, co trzeba było wykonać, zostało wykonane, nigdy więcej powrotu do żadnego stanu istnienia”.

AN IX, 14

Wtedy czcigodny Samiddhi podszedł do czcigodnego Sariputty, złożył mu hołd, i usiadł z boku. Wtedy czcigodny Sariputta powiedział do niego:

„Na jakiej podstawie, Samiddhi, intencje i myśli powstają u człowieka?”

„Na podstawie imienia-i-materii, czcigodny panie”.

„Gdzie stają się one rozróżniane?”

„W relacji do elementów”.

„Z czego powstają?”

„Powstają z kontaktu”.

„Gdzie się schodzą?”

„Schodzą się w uczuciu”.

„Przez co są kierowane?”

„Są kierowane przez koncentrację”.

„Co sprawuje nad nimi władzę?”

„Uważność sprawuje nad nimi władzę”.

„Co jest ich nadzorcą?”

„Mądrość jet ich nadzorcą”.

„Co jest ich rdzeniem?”

„Wyzwolenie jest ich rdzeniem”.

„Gdy zapytany: 'Na jakiej podstawie, Samiddhi, intencje i myśli powstają u człowieka?', odpowiedziałeś: 'Na podstawie imienia-i-materii, czcigodny panie'. Gdy zapytany: 'Gdzie stają się one rozróżniane?', odpowiedziałeś: 'W relacji do elementów'. Gdy zapytany: 'Z czego powstają?', odpowiedziałeś: 'Powstają z kontaktu'. Gdy zapytany: 'Gdzie się schodzą?', odpowiedziałeś: 'Schodzą się w uczuciu'. Gdy zapytany: 'Przez co są kierowane?', odpowiedziałeś: 'Są kierowane przez koncentrację'. Gdy zapytany: 'Co sprawuje nad nimi władzę?', odpowiedziałeś: 'Uważność sprawuje nad nimi władzę'. Gdy zapytany: 'Co jest ich nadzorcą?', odpowiedziałeś: 'Mądrość jet ich nadzorcą'. Gdy zapytany: 'Co jest ich rdzeniem?', odpowiedziałeś: 'Wyzwolenie jest ich rdzeniem'. Dobrze, Samiddhi! Gdy zadano ci takie pytania, odpowiadałeś dobrze, ale nie stawaj się z tego powodu zarozumiałym”.

AN VIII, 83

„Mnisi, wędrowcy z innych sekt mogą was spytać: 'Przyjaciele, w czym wszystkie rzeczy są zakorzenione? Przez co dochodzą do istnienia? Z czego powstają? W czym się schodzą? Przez co są kierowane? Co sprawuje nad nimi władzę? Co jest ich nadzorcą. Co jest ich rdzeniem?' Gdybyście zostali zapytani w ten sposób, jak odpowiedzielibyście?”

„Czcigodny panie, nasze nauczanie jest zakorzenione w Zrealizowanym, kierowane przez Zrealizowanego, przyjmuje schronienie w Zrealizowanym. Byłoby dobrze, czcigodny panie, gdyby Zrealizowany wyjaśnił znaczenie tego stwierdzenia. Po usłyszeniu tego od niego, mnisi zapamiętają”.

„Zatem słuchajcie i bacznie uważajcie na to co powiem”. „Tak, czcigodny panie”, odpowiedzieli ci mnisi. Zrealizowany rzekł to:

„Mnisi, gdyby wędrowcy z innych sekt spytali was: 'Przyjaciele, w czym wszystkie rzeczy są zakorzenione? Przez co dochodzą do istnienia? Z czego powstają? W czym się schodzą? Przez co są kierowane? Co sprawuje nad nimi władzę? Co jest ich centrum?', powinniście odpowiedzieć im następująco:

'Przyjaciele, wszystkie rzeczy zakorzenione są w pożądaniu. Dochodzą do istnienia przez skierowanie uwagi. Powstają z kontaktu. Schodzą się w uczuciu. Są kierowane przez koncentrację. Uważność sprawuje nad nimi władzę. Mądrość jet ich nadzorcą. Wyzwolenie jest ich rdzeniem'.

Jeżeli zostaną wam zadane te pytania, to w taki sposób powinniście na nie odpowiedzieć tym wędrowcom z innych sekt”.

AN VIII, 2

Mnisi, jest te osiem powodów i warunków które prowadzą do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Tu, mnich żyje w zależności od nauczyciela czy pewnego mnicha na pozycji nauczyciela, wobec których ustanowił mocne poczucie wstydu i obawy, miłości i szacunku. To pierwszy powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Gdy żyje w zależności od Nauczyciela czy pewnego mnicha na pozycji nauczyciela, wobec których ustanowił mocne poczucie wstydu i obawy, miłości i szacunku, podchodzi do nich od czasu do czasu i docieka: „Jak to jest, czcigodny panowie? Jakie jest tego znaczenie?” Ci czcigodni odsłaniają przed nim to co nie było odsłonięte, objaśniają niejasne i usuwają jego niepokój co do licznych niepokojących punktów. To drugi powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Po usłyszeniu tej Dhammy, oddaje się dwóm rodzajom odosobnienia: odosobnienia ciałem i odosobnienia umysłem. To trzeci powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Jest cnotliwy, trwa powstrzymany przez Patimokhę, dobrze się prowadzi, widząc niebezpieczeństwo w najmniejszych wykroczeniach. To czwarty powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Jest wielce uczony, pamięta to czego się nauczył i kumuluje to czego się nauczył. Te nauczanie co dobre na początku, dobre w środku, dobre na końcu, o właściwym znaczeniu i frazie, które ogłasza doskonale pełne i czyste święte życie – takich nauk jak te nauczył się wiele, zachował w umyśle, wyrecytował werbalnie, mentalnie przebadał i dobrze spenetrował przez pogląd. To piąty powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Pobudził energię dla porzucenia niekorzystnych cech i pozyskania korzystnych cech; jest silny, stały w wysiłku, nie odkłada obowiązku kultywowania korzystnych cech. To szósty powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Pośrodku Zgromadzenia nie angażuje się w długie i bezcelowe rozmowy. Albo sam mówi o Dhammie, albo prosi kogoś by to zrobił, albo podejmuje się szlachetnego milczenia. To siódmy powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Trwa kontemplując powstawanie i zanik pięciu agregatów utrzymywania: „Taka jest materia, takie jej powstanie, taki zanik; takie jest uczucie, takie jego powstanie, taki zanik; taka jest percepcja, takie jej powstanie, taki zanik; takie są determinacje, takie ich powstanie, taki zanik; taka jest świadomość, takie jej powstanie, taki zanik”. To ósmy powód i warunek który prowadzi do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

Jego koledzy mnisi szanują go w taki sposób: „Ten czcigodny żyje w zależności od nauczyciela czy pewnego mnicha na pozycji nauczyciela, wobec których ustanowił mocne poczucie wstydu i obawy, miłości i szacunku. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Gdy ten czcigodny żyje w zależności od Nauczyciela czy pewnego mnicha na pozycji nauczyciela, wobec których ustanowił mocne poczucie wstydu i obawy, miłości i szacunku, podchodzi do nich od czasu do czasu i docieka: 'Jak to jest, czcigodny panowie? Jakie jest tego znaczenie?' Ci czcigodni odsłaniają przed nim to co nie było odsłonięte, objaśniają niejasne i usuwają jego niepokój co do licznych niepokojących punktów. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Również ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Po usłyszeniu tej Dhammy, oddaje się dwóm rodzajom odosobnienia: odosobnienia ciałem i odosobnienia umysłem. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Również ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Jest cnotliwy, trwa powstrzymany przez Patimokhę, dobrze się prowadzi, widząc niebezpieczeństwo w najmniejszych wykroczeniach. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Również ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Jest wielce uczony, pamięta to czego się nauczył i kumuluje to czego się nauczył. Te nauczanie co dobre na początku, dobre w środku, dobre na końcu, o właściwym znaczeniu i frazie, które ogłasza doskonale pełne i czyste święte życie – takich nauk jak te nauczył się wiele, zachował w umyśle, wyrecytował werbalnie, mentalnie przebadał i dobrze spenetrował przez pogląd. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Również ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Pobudził energię dla porzucenia niekorzystnych cech i pozyskania korzystnych cech; jest silny, stały w wysiłku, nie odkładając obowiązku kultywowania korzystnych cech. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Pośrodku Zgromadzenia nie angażuje się w długie i zbędne rozmowy. Albo sam mówi o Dhammie, albo prosi kogoś by to zrobił, albo podejmuje się szlachetnego milczenia. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Również ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

„Trwa kontemplując powstawanie i zanik pięciu agregatów utrzymywania: 'Taka jest materia, takie jej powstanie, taki zanik; takie jest uczucie, takie jego powstanie, taki zanik; taka jest percepcja, takie jej powstanie, taki zanik; takie są determinacje, takie ich powstanie, taki zanik; taka jest świadomość, takie jej powstanie, taki zanik'. Ten czcigodny z pewnością wie i widzi”. Również ta cecha wiedzie do miłości, szacunku, uznania, zgody i jedności.

Takie, mnisi, jest te osiem powodów i warunków które prowadzą do uzyskania wiedzy fundamentalnej dla świętego życia gdy jeszcze nie została uzyskana i do jej zwiększenia, dojrzenia i wypełnienia przez rozwój po tym jak została uzyskana.

.

AN VII, 52 Dawanie

Przy pewnej okazji Zrealizowany mieszkał w Campa na brzegu Lotosowego Stawu Gaggara. Wtedy liczni świeccy wyznawcy z Campa podeszli do czcigodnego Sariputty, złożyli mu hołd, usiedli z boku i powiedzieli do niego:

„Czcigodny Sariputto, było to już dawno temu jak słyszeliśmy mowę Dhammy Zrealizowanego. Byłoby dobrze, czcigodny panie, gdybyśmy mogli usłyszeć mowę Dhammy daną przez Zrealizowanego”.

„W takim razie, przyjaciele, powinniście przyjść w dniu uposatha. Prawdopodobnie wtedy będziecie mogli usłyszeć mowę Dhammy daną przez Zrealizowanego”. „Tak, czcigodny panie”, odpowiedzieli ci świeccy wyznawcy. Wtedy, po wstaniu ze swych miejsc, złożyli, hold czcigodnemu Sariputtcie okrążywszy go trzymając ich prawe strony zwrócone ku niemu, i odeszli.

Wtedy, w dzień uposatha, ci świeccy wyznawcy z Campa podeszli do czcigodnego Sariputty, złożyli mu hołd i stanęli z boku. Wtedy czcigodny Sariputta wraz z tymi świeckimi wyznawcami, poszedł do Zrealizowanego. Złożyli hołd Zrealizowanemu, usiedli z boku i czcigodny Sariputta powiedział do niego:

„Czcigodny panie, czy mogłoby tak być, że podarunek dany komuś tutaj nie jest o wielkim owocu i korzyści? I czy mogłoby tak być, że podarunek dany komuś tutaj jest o wielkim owocu i korzyści?”

„Mogłoby się tak być, Sariputto, że podarunek dany komuś tutaj nie jest o wielkim owocu i korzyści. I mogłoby tak być, że podarunek dany komuś tutaj jest o wielkim owocu i korzyści”.

„Czcigodny panie, dlaczego tak jest, że jeden podarunek nie jest o wielkim owocu i korzyści, podczas inny jest?”

„Tu, Sariputto, ktoś daje podarunek z oczekiwaniami, z uwiązanym umysłem, szukając zapłaty, daje podarunek [myśląc]: 'Kiedy umrę, skorzystam z tego'. Daje ten podarunek pustelnikowi czy braminowi: jedzenie i napoje; ubrania i wehikuły, girlandy,perfumy i maści, łoża, mieszkania, i lampy. Jak myślisz Sariputto? Czy ktoś mógłby dać taki podarunek?” „Tak, czcigodny panie”. „W takim przypadku, daje on podarunek z oczekiwaniami, z uwiązanym umysłem, szukając zapłaty, daje podarunek [myśląc]: 'Kiedy umrę, skorzystam z tego'. Po daniu takiego podarunku, z rozpadem ciała, po śmierci, odradza się w towarzystwie bogów Czterech Wielkich Króli. Po wyczerpaniu się tego działania, psychicznej mocy, chwały, i władzy, przychodzi z powrotem i wraca do tego stanu istnienia.

Ale, Sariputto, ktoś nie daje podarunku z oczekiwaniami, z uwiązanym umysłem, szukając zapłaty, daje podarunek [myśląc]: 'Dawanie jest dobre' …

Nie daje podarunku [myśląc] 'Dawanie jest dobre', ale raczej daje podarunek [myśląc]: 'Dawanie było praktykowane przedtem przez mojego ojca i pradziadów; nie porzucę tej rodzinnej tradycji' ..

Nie daje podarunku [myśląc]: 'Dawanie było praktykowane przedtem przez mojego ojca i pradziadów; nie porzucę tej rodzinnej tradycji', ale raczej daje podarunek [myśląc]: 'Ja gotuję, ci ludzie nie gotują. Nie jest właściwe, bym ja który gotuję nie dawał tym, którzy nie gotują' ...

Nie daje podarunku [myśląc]: 'Ja gotuję, ci ludzie nie gotują. Nie jest właściwe, bym ja który gotuję nie dawał tym, którzy nie gotują'', ale raczej daje podarunek [myśląc]: 'Tak jak wielcy starożytni prorocy, mianowicie, Atthaka, Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamataggi, Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa i Bhagu – prowadzili te wielkie ofiary, tak i ja będę się dzielił podarunkami'...

Nie daje podarunku [myśląc]: 'Tak jak wielcy starożytni prorocy, mianowicie, Atthaka, Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamataggi, Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa i Bhagu – prowadzili te wielkie ofiary, tak i ja będę się dzielił podarunkami', ale raczej daje podarunek [myśląc]: 'Kiedy daję podarunek, mój umysł staje się spokojny i zadowolenie i radość powstają'...

Nie daje podarunku [myśląc]: 'Kiedy daję podarunek, mój umysł staje się spokojny i zadowolenie i radość powstają', ale raczej daje podarunek [myśląc]: 'To ozdoba umysłu, wyposażenie umysłu'. Daje ten podarunek pustelnikowi czy braminowi: jedzenie i napoje; ubrania i wehikuły, girlandy,perfumy i maści, łoża, mieszkania, i lampy. Jak myślisz Sariputto? Czy ktoś mógłby dać taki podarunek?” „Tak, czcigodny panie”. „W takim przypadku, nie daje on podarunku z oczekiwaniami z uwiązanym umysłem, szukając zapłaty. Nie daje on podarunku [myśląc]: 'Dawanie jest dobre'. Nie daje on podarunku [myśląc]: 'Dawanie było praktykowane przedtem przez mojego ojca i pradziadów; nie porzucę tej rodzinnej tradycji'. Nie daje on podarunku [myśląc]: 'Ja gotuję, ci ludzie nie gotują. Nie jest właściwe, bym ja który gotuję nie dawał tym, którzy nie gotują'. Nie daje on podarunku [myśląc]: 'Tak jak wielcy starożytni prorocy, mianowicie, Atthaka, Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamataggi, Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa i Bhagu – prowadzili te wielkie ofiary, tak i ja będę się dzielił podarunkami'. Nie daje on podarunku [myśląc]: 'Kiedy daję podarunek, mój umysł staje się spokojny i zadowolenie i radość powstają'. Ale raczej daje on podarunek [myśląc]: 'To ozdoba umysłu, wyposażenie umysłu'. Po daniu takiego podarunku, z rozpadem ciała, po śmierci, odradza się w towarzystwie bogów Brahmy. Po wyczerpaniu się tego działania, psychicznej mocy, chwały, i władzy, nie przychodzi z powrotem i nie wraca do tego stanu istnienia.

To, Sariputto, jest powód dlaczego podarunek dany komuś tutaj nie jest o wielkim owocu i korzyści. I to jest powód dlaczego podarunek dany komuś tutaj jest o wielkim owocu i korzyści”.

AN VII, 38

Mnisi, kiedy posiada siedem cech, mnich może szybko zrealizować dla siebie z bezpośrednią wiedzą cztery analityczne wiedze i uzyskać mistrzostwo nad nimi. Jakie siedem?

Tu, mnich rozumie takim jakim to rzeczywiście jest: „Jest mentalna ociężałość u mnie”. Czy kiedy umysł jest ograniczony wewnętrznie, rozumie takim jakim to rzeczywiście jest: „Mój umysł jest ograniczony wewnętrznie”. Czy kiedy umysł jest rozproszony zewnętrznie, rozumie takim jakim to rzeczywiście jest: „Mój umysł jest rozproszony zewnętrznie”. Zna uczucia jak powstają, jak trwają i jak zanikają; zna percepcje jak powstają, jak trwają i jak zanikają; zna myśli jak powstają, jak trwają i jak zanikają. Wtedy wśród cech odpowiednich i nieodpowiednich, podrzędnych i nadrzędnych, ciemnych i jasnych wraz z ich kontr-odpowiednikami, pochwycił dobrze znak, odpowiednio skierował nań uwagę, przemyślał go dobrze i dobrze spenetrował z mądrością. Kiedy posiada te siedem cech, mnich może szybko zrealizować dla siebie z bezpośrednią wiedzą cztery analityczne wiedze i uzyskać mistrzostwo nad nimi.

AN VII, 15

Mnisi, jest te siedem rodzajów osób do znalezienia w świecie, podobnych do tych w wodzie. Jakich siedem? Tu, pewna osoba zanurza się i pozostaje pod powierzchnią. Pewna osoba wynurza się i potem zanurza się. Pewna osoba wynurza się i tam pozostaje. Pewna osoba wynurza się, widzi jasno i rozgląda się wokół. Pewna osoba wynurza się i wychodzi. Pewna osoba wynurza się i osiąga stały ląd. Pewna osoba wynurza się i wychodzi i odchodzi poza, bramin który stoi na wysokim gruncie.

A jaka, mnisi, jest osoba, która zanurza się i pozostaje pod powierzchnią? Tu, pewna osoba posiada całkowicie czarne, niekorzystne cechy. W ten sposób jest osobą która zanurzyła się i pozostaje pod powierzchnią.

A jaka, mnisi, jest osoba, która wynurza się i wtedy zanurza się? Tu, pewna osoba wynurzyła się, [myśląc]: „Dobra jest wiara w korzystne cechy; dobre jest poczucie wstydu w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest obawa w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest energia w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest mądrość w [kultywowaniu] korzystnych cech”. Jednakże jej wiara nie staje się stabilna ani też nie wzrasta, ale raczej maleje. Jej poczucie wstydu ...obawa … energia … mądrość nie staje się stabilna ani też nie wzrasta, ale raczej maleje. W ten sposób jest osobą która wynurzyła się i potem zanurzyła.

A jaka, mnisi, jest osoba, która wynurza się i tam pozostaje? Tu, pewna osoba wynurzyła się, [myśląc]: „Dobra jest wiara w korzystne cechy; dobre jest poczucie wstydu w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest obawa w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest energia w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest mądrość w [kultywowaniu] korzystnych cech”. Jej wiara nie zmniejsza się ani nie wzrasta, a pozostaje na tym poziomie. Jej poczucie wstydu ...obawa … energia … mądrość nie zmniejsza się ani nie wzrasta, a pozostaje na tym poziomie. W ten sposób jest osobą która wynurzyła się i tam pozostała.

A jaka, mnisi, jest osoba, która wynurza się, widzi jasno i rozgląda się dookoła? Tu, pewna osoba wynurzyła się, [myśląc]: „Dobra jest wiara w korzystne cechy; dobre jest poczucie wstydu w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest obawa w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest energia w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest mądrość w [kultywowaniu] korzystnych cech”. Z całkowitym zniszczeniem trzech niższych pęt, ta osoba jest wchodzącym w strumień, już dłużej nie będąc podmiotem narodzin w niższych światach, o ustalonym przeznaczeniu, kierująca się ku przebudzeniu. W ten sposób jest osobą która wynurzyła się, widzi jasno i rozgląda się dookoła.

A jaka, mnisi, jest osoba, która wynurza się, i wychodzi? Tu, pewna osoba wynurzyła się, [myśląc]: „Dobra jest wiara w korzystne cechy; dobre jest poczucie wstydu w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest obawa w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest energia w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest mądrość w [kultywowaniu] korzystnych cech”. Z całkowitym zniszczeniem trzech niższych pęt, i z umniejszeniem chciwości, nienawiści i złudzenia, ta osoba jest raz-powracającym, po przyjściu na ten świat jeszcze tylko raz, zrealizuje koniec cierpiana. W ten sposób jest osobą która wynurzyła się i wyszła.

A jaka, mnisi, jest osoba, która wynurza się, i osiąga stały ląd? Tu, pewna osoba wynurzyła się, [myśląc]: „Dobra jest wiara w korzystne cechy; dobre jest poczucie wstydu w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest obawa w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest energia w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest mądrość w [kultywowaniu] korzystnych cech”. Z całkowitym zniszczeniem pięciu niższych pęt, jest ona spontanicznie zrodzoną, która zrealizuje wygaszenie na tamtym planie, bez powracania już z tamtego świata. W ten sposób jest osobą która wynurzyła się i osiągnęła stały ląd.

A jaka, mnisi, jest osoba, która wynurza się, i wychodzi i odchodzi poza, bramin który stoi na wysokim gruncie? Tu, pewna osoba wynurzyła się, [myśląc]: „Dobra jest wiara w korzystne cechy; dobre jest poczucie wstydu w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest obawa w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest energia w [kultywowaniu] korzystnych cech; dobra jest mądrość w [kultywowaniu] korzystnych cech”. Z wyczerpaniem skaz, zrealizowała sama dla siebie z bezpośrednią wiedzą tutaj i teraz, wyzwolenie umysłu bez skaz, wyzwolenie przez mądrość, i wkroczywszy w weń, trwa w nim. W ten sposób jest osobą która wynurzyła się, wyszła i odeszła poza, braminem który stoi na wysokim gruncie. Takie, mnisi, jest te siedem osób do znalezienia w świecie, podobnych do tych w wodzie.

AN VI, 71

Mnisi, posiadając sześć cech, mnich jest niezdolny do zrealizowania poszczególnego stanu, [choćby] była do tego odpowiednia baza. Jakich sześć? Tu, mnich nie rozumie jakim rzeczywiście to jest: 'Te cechy sprzyjają deterioracji', i 'Te cechy sprzyjają stabilizacji', i 'Te cechy sprzyjają rozróżnieniu', i 'Te cechy sprzyjają penetracji'. Nie praktykuje poprawnie, i nie czyni tego co odpowiednie. Posiadając te sześć cech, mnich jest niezdolny do zrealizowania poszczególnego stanu, [choćby] była do tego odpowiednia baza.

Mnisi, posiadając sześć cech, mnich jest zdolny do zrealizowania poszczególnego stanu, gdy jest do tego odpowiednia baza. Jakich sześć? Tu, mnich rozumie jakim rzeczywiście to jest: 'Te cechy sprzyjają deterioracji', i 'Te cechy sprzyjają stabilizacji', i 'Te cechy sprzyjają rozróżnieniu', i 'Te cechy sprzyjają penetracji'. Praktykuje poprawnie, i czyni to co odpowiednie. Posiadając te sześć cech, mnich jest zdolny do zrealizowania poszczególnego stanu, gdy jest do tego odpowiednia baza.

AN VI, 27

Wtedy pewien mnich podszedł do Zrealizowanego, złożył mu hołd, usiadł z boku i powiedział: „Czcigodny panie, jak wiele odpowiednich okazji jest by iść zobaczyć cenionego mnicha?”

„Jest mnichu, tych sześć odpowiednich okazji by iść zobaczyć cenionego mnicha. Jakich sześć? Tu, mnichu, kiedy umysł mnicha uległ obsesji i jest męczony przez zmysłowe pożądanie, i nie rozumie on jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałego zmysłowego pożądania, przy tej okazji powinien podejść do cenionego mnicha i powiedzieć mu: 'Przyjacielu, mój umysł uległ obsesji i jest męczony przez zmysłowe pożądanie, i nie rozumiem jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałego zmysłowego pożądania. Proszę naucz mnie Dhammy dla porzucenia zmysłowego pożądania'. Ceniony mnich wtedy uczy go Dhammy dla porzucenia zmysłowego pożądania. To pierwsza odpowiednia okazja by iść zobaczyć cenionego mnicha.

I znów, kiedy umysł mnicha uległ obsesji i jest męczony przez złą wolę, i nie rozumie on jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałej złej woli, przy tej okazji powinien podejść do cenionego mnicha i powiedzieć mu: 'Przyjacielu, mój umysł uległ obsesji i jest męczony przez złą wolę, i nie rozumiem jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałej złej woli. Proszę naucz mnie Dhammy dla porzucenia złej woli'. Ceniony mnich wtedy uczy go Dhammy dla porzucenia złej woli. To druga odpowiednia okazja by iść zobaczyć cenionego mnicha.

I znów, umysł mnicha uległ obsesji i jest męczony przez ospałość i stany letargiczne, i nie rozumie on jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałej ospałości i stanów letargicznych, przy tej okazji powinien podejść do cenionego mnicha i powiedzieć mu: 'Przyjacielu, mój umysł uległ obsesji i jest męczony przez ospałość i stany letargiczne i nie rozumiem jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałej ospałości i stanów letargicznych. Proszę naucz mnie Dhammy dla porzucenia ospałości i stanów letargicznych'. Ceniony mnich wtedy uczy go Dhammy dla porzucenia ospałości i stanów letargicznych. To trzecia odpowiednia okazja by iść zobaczyć cenionego mnicha.

I znów, kiedy umysł mnicha uległ obsesji i jest męczony przez niepokój i wyrzuty sumienia, i nie rozumie on jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałego niepokoju i wyrzutów sumienia, przy tej okazji powinien podejść do cenionego mnicha i powiedzieć mu: 'Przyjacielu, mój umysł uległ obsesji i jest męczony przez niepokój i wyrzuty sumienia, i nie rozumiem jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałego niepokoju i wyrzutów sumienia. Proszę naucz mnie Dhammy dla porzucenia niepokoju i wyrzutów sumienia'. Ceniony mnich wtedy uczy go Dhammy dla porzucenia niepokoju i wyrzutów sumienia. To czwarta odpowiednia okazja by iść zobaczyć cenionego mnicha.

I znów, kiedy umysł mnicha uległ obsesji i jest męczony przez wątpliwość, i nie rozumie on jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałej wątpliwości, przy tej okazji powinien podejść do cenionego mnicha i powiedzieć mu: 'Przyjacielu, mój umysł uległ obsesji i jest męczony przez wątpliwość, i nie rozumiem jakim rzeczywiście jest ucieczka z powstałej wątpliwości. Proszę naucz mnie Dhammy dla porzucenia wątpliwości'. Ceniony mnich wtedy uczy go Dhammy dla porzucenia wątpliwości. To piąta odpowiednia okazja by iść zobaczyć cenionego mnicha.

I znów, kiedy mnich nie wie i nie widzi na jakim obiekcie polegać i skierowywać nań uwagę ażeby osiągnąć wyczerpanie skaz tutaj i teraz, przy tej okazji powinien podejść do cenionego mnicha i powiedzieć mu: 'Przyjacielu, nie wiem i nie widzę na jakim obiekcie polegać i skierowywać nań uwagę ażeby osiągnąć wyczerpanie skaz tutaj i teraz. Proszę naucz mnie Dhammy dla wyczerpania skaz'. Ceniony mnich wtedy uczy go Dhammy dla wyczerpania skaz. To szósta odpowiednia okazja by iść zobaczyć cenionego mnicha.

Takie, mnichu jest te sześć odpowiednich okazji by iść zobaczyć cenionego mnicha.

AN III, 139

 

Mnisi, są te trzy rodzaje wzrostu. Jakie trzy? Wzrost w wierze, wzrost w moralności, wzrost w mądrości. Takie są te trzy rodzaje wzrostu.